Goede voornemens en dan?

Belofte maakt schuld!? Ouderwets?

Je iets voornemen op basis van een echt authentiek verlangen is stap één. Dan heb je een belofte aan jezelf gedaan. Maar er dan ook gevolg aan geven….? Wie is daartoe in staat? En als het niet lukt, wat is dan eigenlijk een ‘voornemen waarmaken’? Of moeten we dat hele idee vergeten? Dan zijn we ook meteen van dat ellendige spreekwoord af. Of toch liever aanhouden?

Conventionele eerlijkheid en postmoderne slapte

Stel  je zegt A en je doet B. Of je zegt A en doet niets. Of je zegt A en je weet dat het B is. Dan ben je niet eerlijk toch? Vanuit een conventioneel perspectief sta je dan ‘een soort van’ te liegen. En dat hoort natuurlijk niet.
Maar als je vindt dat niets meer per se wel of niet ‘hoort’ maakt het niet zoveel uit. Dan kun je van alles zeggen en wensen. Je hoeft er niet per se iets mee. Maar het mag natuurlijk wel hè? Dan blijft oud en nieuw gewoon een leuk wensenfeestje. Dat mag toch?

Conventionele waarden

Getuige de hoeveelheid klokkenluiders en commissies die iets aan de kaak stellen of onderzoeken, zijn we in Nederland de postmoderne ‘maakt niet zoveel uit-‘ c.q. ‘alles is ok-‘ cultuur aan het verlaten. Maar gaan we dan weer terugvallen op conventionele waarden? Ons aan de regels houden en onze beloftes nakomen? Ik zeg niet dat dat verkeerd is, maar het is incompleet. En leren we onze kinderen daarmee voldoende om in deze tijd te leven?*

Préculturele ethiek

In de préculturele tijd, waarin geen overheid, geen bescherming, geen ethiek en geen regels zijn, is veel geoorloofd. Vraag je in een dergelijke context aan iemand ‘mag je stelen, verwonden of liegen?’, dan is het antwoord onomwonden ‘ja’. Waarom? Omdat ‘overleven’ het enige is wat telt. Als stelen, liegen en verwonden daarvoor nodig is, is het geoorloofd. Maar ‘geoorloofd’ is al een te groot woord. Niemand geeft daar namelijk toestemming. Het is daar gewoon.

Culturele ethiek

In de culturele tijd is het antwoord: ‘Nee je mag niet stelen, liegen en iemand verwonden.’ Waarom niet? Omdat het niet hoort, onbeschaafd is, omdat ‘wij’ dat niet doen, omdat het strafbaar is en van God ook niet mag. Sinds we in een burgerlijke maatschappij leven, is de ethiek op basis van het democratische bestel ook bij wet geregeld. Dat geeft een enorme veiligheid en ook een enorme vrijheid. Het geeft namelijk precies aan wat vrijgelaten en als vrijheid beschermd wordt.

Postculturele ethiek

Maar we leven tegenwoordig in een ‘postculturele tijd’. Dat is de tijd waarin van iedereen verwacht wordt, als individu een cultuurdrager te worden en niet alleen de cultuurdrager van de collectieve cultuur. Mag je dan wel stelen, liegen en verwonden? In de postculturele ethiek luidt het antwoord: ‘Dat hangt er van af.’ Waar van af? Dat hangt er van af wat je werkelijke hogere doelen zijn. Als je leeft naar hogere doelen, ben je waarschijnlijk iemand die niet steelt, liegt of verwondt. Maar je bent niet onder alle omstandigheden tegen. Maar waar moet je dan naar luisteren?

Eerlijkheid als trouw zijn aan jezelf

Als je nieuwjaarswensen werkelijke authentieke verlangens blijken te zijn en geen kortstondige emotionele voorkeuren, dan kan ik je alleen maar feliciteren. Want dat geeft je de mogelijkheid om op een heel andere manier ‘eerlijk’ te zijn. Eerlijkheid betekent dan niet meer dat je niet ‘liegt’. Het betekent dan dat je op een bepaald moment niet leeft naar je werkelijke verlangens die de ethiek van je hart vertegenwoordigen. (Zie ook spirituele ontwikkelingslijn.)

‘Eerlijk’ kun je niet worden, maar wel zijn

Maar hoeveel tijd van de dag ben je echt eerlijk naar je hogere verlangens en waarden. Als je op 1 januari de belofte hebt gedaan om je weer te verbinden met je ex als moeder van je kinderen, dan zal dat niet in een keer lukken. Je kunt constateren dat je er heel vaak niet naar leeft. Als je goed gaat kijken, zul je moeten constateren dat het ook onmogelijk is, om je op elk moment van de dag bewust te zijn van je hogere verlangens en de innerlijke ethiek van je hart. Maar als je het dan opgeeft, ben je al je kwaliteit kwijt. Daarom is het zo waardevol om, elk moment dat je ontdekt dat je niet naar je eigen hogere maatstaven leeft, daar eerlijk over te zijn.

‘Eerlijkheid’ beschermt

‘Eerlijkheid’ in bovengenoemde, biedt je op het pad van bewuste ontwikkeling veel bescherming. Niet tegen ‘vergissingen’ maar wel tegen echt verdwalen. En maakt belofte schuld? Jazeker. En gelukkig maar. Want elke keer dat je daarover eerlijk bent, brengt je dat onmiddellijk weer op je pad. Er kan vreugde in je leven komen van het opstaan na gevallen te zijn. En dit sterkt de spier van je integriteit! Hoe vergaat het jou hiermee sinds 1 januari?

* Ik ben er overigens voor om kinderen cultuur en ethiek bij te brengen. Dan kunnen ze er later op eigen gezag mee leren spelen. Dat wordt een stuk moeilijker als je ze maar weinig meegeeft.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *