Je ontwikkeling is een dubbel U-proces

Het U-proces en de donkere nachten van de ziel

Het U-proces‘ is een welbekende term voor een proces waar organisaties en individuen doorheen gaan als ze zichzelf opnieuw uit willen vinden. Het ondersteunt mens en organisatie om disfunctionele manieren van opereren achter zich te laten en zich te verenigen met de grond van het bestaan. Dit proces heeft zowel een duale als een non-duale kant, waarbij een aantal donkere nachten van de ziel doorlopen worden. Hoe zit dat?

De eerste schok van je bestaan

Er is een lang proces vooraf gegaan aan het moment dat je besluit jezelf opnieuw uit te vinden. Dat proces start met de opbouw van je egostructuur in je vroege kindertijd. De opbouw van je ego ondersteunt je overleven zo goed mogelijk. In dat proces maken alle mensen, vaak onbewust, pijnlijke momenten mee. De verzamelnaam voor die momenten is ‘de eerste contractie’ of ‘de eerste schok‘.

Je eerste schok en de opbouw van je ego

Elk kind kiest onbewust een oplossing om de pijn van de eerste schok te gaan voorkomen. De oplossing is om een ego-structuur op te bouwen die in staat is om pijn bij voorbaat af te weren. Er ontstaat een automatische pijnvermijdende en angstbestrijdende houding. Als de structuur er eenmaal is, staat hij min of meer constant ‘aan’. Dit om pijn, die men op basis van het verleden niet meer wil, te vermijden. En om dat wat men op basis van het verleden wel wil na te streven. Het ego is daarmee een defensieve structuur die je in het verleden gevangen houdt en niet in staat is om werkelijk in het heden contact te maken met wat er is.

Het ego strijdt

Het bestaan houdt zich echter niet aan de voorkeuren van het ego. Toch probeert het ego het bestaan te controleren. Dit brengt het ego in de onmogelijke positie waarin frustratie onvermijdelijk is. Aan het begin van dit proces is het ego vol optimisme over de afloop van de te voeren strijd met het bestaan. Dit behoort allemaal nog tot de opbouw van het ego en is onontkoombaar. Het heeft daarom geen betekenis om dit goed of slecht te vinden. Het is zo.

In de U glijden en de tweede schok van je bestaan

De reacties van het ego op frustraties veranderen naarmate de levensenergie die besteed wordt aan de strijd langzaam opgesoupeerd wordt. Iedereen glijdt langzaam ‘de U in’. Dat wordt bijvoorbeeld als volgt ervaren:

  • Shit, het gaat niet zoals ik wil
  • Ik ga het oplossen
  • Het gaat best als ik maar door ga
  • Ik word boos en ga meer macht uitoefenen en forceren. 
  • Ik begin er genoeg van te krijgen. Ik word moedeloos. Ik begin te twijfelen.
  • Ik zie het niet meer zitten. Ik ben depri. Het is ook allemaal niks. Het gaat niet meer. Ik wil niet meer en ik kan niet meer.

Dit is de tweede schok van je bestaan.

Opkrabbelen uit de U

In de tweede schok van hun leven komen veel mensen korter of langer in een depressie terecht. Dat is de eerste en duale donkere nacht van de ziel. Mensen zijn dan van ‘het gaat goed met mij’ en ‘ik ben ok’, gekomen tot ‘het gaat niet meer en ik zie het niet meer zitten’, ‘niet met het leven en niet met mijzelf’. Na een tijdje komen ze meestal uit hun depressie, waarna het opkrabbelen uit de U begint. Ze zijn wellicht verzacht, wat bescheidener, wat minder gefrustreerd en boos. Er is een minder heftige en wellicht vriendelijkere versie verschenen. Het leven heeft hen een beetje getemd. Maar is dat nu wat we willen? 

Het tweede U-proces

De tweede schok kan aanleiding zijn om echt naar binnen te gaan. Om alle pijn en andere nare gevoelens met een open hart te ontvangen. Dit tweede U-proces heeft het eerste nodig. (1) Er is er wel een donkere nacht van de ziel, maar de gevoelens worden niet afgeweerd, maar werkelijk in hart en ziel ontvangen. Dit is een proces waarin het defensieve karakter van het ego even niet de baas is. Hoewel het ego dit niet wil, wordt dit proces desondanks toch ter hand genomen. Dit omdat de onwaarheid van het ego gezien begint te worden. Hier wordt de zoeker geboren. Er is iets in het bewustzijn gebeurd, waardoor dit tweede U-proces aan de gang gaat.

De tweede donkere nacht van je ziel

Na de eerste donkere nacht waarin je gedeprimeerd was, kan er nu een tweede donkere nacht beginnen. Deze donkere nacht heeft een heel ander karakter en heeft ook een andere oorzaak.
Zolang je in je eerste donkere nacht verwikkeld bent, denk je nog dat er oorzaken buiten jou zijn. Anders gezegd, je hebt een grofstoffelijk bewustzijn, dat er van uit gaat dat de dingen zoals je ze ziet toch gewoon zo zijn. Maar in de tweede donkere nacht van de ziel, komt die aanname op losse schroeven te staan. Je begint te doorzien dat jij in een bepaalde wereld leeft ten aanzien van alle objecten in je leven. Dit in plaats van dat jij de echte wereld ziet. Dan ben je gegaan van een grofstoffelijk bewustzijn, naar een fijnstoffelijk of subtiel bewustzijn. Je geest wordt vloeibaarder en ook je lichaamspantser komt in beweging. En er kan nog meer schaduw omhoog komen.

De derde donkere nacht van de ziel

Het subtiele bewustzijn, waarmee je beseft dat je in een subjectieve wereld leeft, is nog steeds een verfijnde ego-identificatie. Een gevangenis, omdat het ego een nieuw houvast lijkt te hebben gevonden in de relativiteit van de dingen. Er wordt nog niet doorzien, dat de betekenisvolle subjectieve interpretatie waarmee je naar de wereld kijkt, nog steeds onderdeel van diezelfde subtiele wereld is. De volgende stap is, dat je ook deze identificatie gaat doorzien en er niet meer mee samenvalt. Bij het loslaten van déze identificatie met het subtiele bewustzijn, deconstrueert het ego opnieuw. Daarom komen er nieuwe nare beelden en gevoelens omhoog. Dit is de derde donkere nacht van de ziel.

Aan het traditionele model van het U-proces is hier ‘Grof’, ‘Subtiel’ en ‘Causaal’ toegevoegd.

Thuis komen

Dit proces werpt alleen zijn vruchten af als je in een volgend bewustzijn terecht komt. Je kunt daartoe nergens anders heen dan naar het bewustzijn zelf. Dat is wat mensen als Eckhart Tolle en Ramana Maharshi per ongeluk overkwam. Die kwamen pardoes van het grofstoffelijke bewustzijn in dit causale bewustzijn terecht. Daarmee stortte hun hele wereld in. Ze raakten al hun identificaties kwijt. Ze waren even nergens mee geïdentificeerd. Niet met de dingen in hun dagelijkse leven, niet met hun lichaam, niet met wat ze wisten, noch met gevoelens en gedachtes. Dat komt op hetzelfde neer als samenvallen met wie of wat je bent. Wat dat dan ook mag wezen. Je ‘bent’. In dit pure ‘zijn’ doorzie je elke identificatie als iets dat verrijst en weer verdwijnt. Daarom heet dit bewustzijn met een specialistische term het ‘causale bewustzijn’.

Vast zitten in verrukking

Dit brengt een enorme verrukking en ‘onveroorzaakte vreugde’ met zich mee. Een vreugde die er is omdat je er bent. Lijden is voorbij, zo lijkt het. Het nog steeds aanwezige ego, is niet in staat hier met zijn vingers af te blijven. Het zoekt naar mogelijkheden om dit vast te houden. En in zekere zin lukt dat vaak. Maar daarmee is het geen open zijnstoestand meer, maar een verrukking, die opgesloten zit achter de muur van een identificatie er mee. Dit heet in de tradities ‘stuck in bliss’: vastzitten in verrukking. Degene om wie het gaat is opnieuw in een onaantastbare ‘no problem’- zone beland. Men is onbereikbaar voor de pijn en het lijden van zichzelf, de ander en de wereld. Veel bekende spirituele leraren hebben in dit stadium vast gezeten. Zeer aantrekkelijk voor leerlingen, maar er is geen ruimte voor lijden en persoonlijke pijn. Het ontbreekt aan compassie en menselijkheid. Dit is een ‘spirituele bypass’, in postmoderne vorm ook wel bekend als ‘Boomeritus Buddhism

De vierde donkere nacht van de ziel en de gelouterde verrijzenis

Als ook deze laatste ego-identificatie er aan gaat, wat meestal geen actieve daad is, maar een gift van het bestaan, valt men uit de verrukking, en komt op een nog dieper niveau al het pijnlijke en persoonlijke materiaal dat afgeweerd was omhoog. Dit is de diepste en laatste donkere nacht van de ziel. Men keert nu in vol bewustzijn terug tot de ‘eenvoud van zijn’, menselijk, verzacht, aanwezig in een grote ruimte om alles te kunnen ontvangen. Vol energie en vitaliteit, als een vorst en tegelijkertijd nederig.

De gelouterde verrijzenis uit de U: de derde levensfase

Hoewel dit een fase is die vaak op latere leeftijd bereikt wordt, biedt hij vele mogelijkheden om nu, als nieuw, te participeren in het dagelijkse leven, ten behoeve van jezelf, de ander en de wereld. Geen verloren spiritueel pensioen, maar een gepassioneerde betrokkenheid. Een betrokkenheid vanuit het causale bewustzijn, bij het subtiele bewustzijn van mensen en bij het wel en wee van de grofstoffelijke wereld. Alle vermogens die met het ego verworven waren, komen nu van pas. Ze hebben nu echter een heel andere uitstraling, waar ze nu aangesloten zijn op de ‘bron van zijn’ die bewust vertegenwoordigd wordt. Na de jeugd en de tijd van het opbouwen van het werkzame leven en opvoeding van kinderen, treedt nu de derde levensfase aan, met een mogelijk zeer productief en vruchtbaar bestaan.

  1.  Vele trainingen werken alleen met de ‘mind’, of alleen met het lichaam, of alleen met het eerste U-proces Persoonlijke groei en (therapie bijvoorbeeld), of alleen met het tweede U-proces (meditatie). De Levensschool is een instituut waar integraal gewerkt wordt en dat beide processen synchroon faciliteert.

3 gedachten over “Je ontwikkeling is een dubbel U-proces

  1. Mooie beschrijving, Mauk. 🙂

    Ik hoop dat je hiermee veel mensen bewust mag maken. Allereerst van het ego, ten tweede van de identificatie met de verrukte staat, en ten derde van het bewustzijn-dat-is zelf.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *