Mensbeeld en Persoonlijk Leiderschap
Persoonlijk Leiderschap kan in onze cultuur van alles betekenen. Het kan gaan over je mindset, over beter samenwerken, over managementvaardigheden enzovoort. Wat Persoonlijk Leiderschap betekent hangt af van het mensbeeld van waaruit het benaderd wordt. Wat betekent Persoonlijk Leiderschap als jij je hele (integrale) wezen wilt meenemen in hoe je je verhoudt tot jezelf, je relaties, werk en de wereld? Vanuit integraal oogpunt heeft Persoonlijk Leiderschap daarom een specifieke betekenis.
De evolutie van ons mensbeeld en persoonlijk leiderschap
Persoonlijk leiderschap is een ‘uitvinding’ van de moderne tijd. In de traditionele tijd werd alleen van ons verwacht dat we ons zo goed mogelijk aanpasten aan de algemene waarden en normen van de cultuur. Het ‘conformistische zelf’ functioneert daarin het beste. In de moderne tijd ontstaat het ‘individu’, de individuele burger, de kunstenaar, de wetenschapper en de manager. In de postmoderne tijd wordt gepoogd te komen tot horizontale samenwerking. Het is pas sinds kort dat het integrale of post-postmoderne niveau van bewustzijn in de cultuur verrezen is. Daar hoort een Integraal Leiderschap bij, dat alle elementen van het menselijke wezen meeneemt, fysiek, emotioneel, mentaal en geestelijk. Dit opdat de kwaliteit van mens-zijn die dat vertegenwoordigt, bewust ten dienste gesteld kan worden voor datgene waarop men betrokken is. 1.) 2.)
Persoonlijk Leiderschap dat integraal is, bedient zowel het ‘zijn’ als het ‘worden’
Vanuit een integraal perspectief gaat persoonlijk leiderschap zowel over thuis komen in ‘wie je (al) bent’, als over je ontvouwing en ontwikkeling. Anders gezegd: het omvat zowel het ‘zijn’ als het ‘worden’. Daarom vindt het zelfonderzoek plaats binnen de context van twee vragen die mensen zichzelf door de eeuwen heen stellen.
- Wie ben ik?
- Waarvoor ben ik hier?
Vervolgens is dan de vraag wat het zelfonderzoek is om die twee vragen te kunnen beantwoorden.
Wil je dit leren praktiseren? Bezoek dan eens de Omega Levensschool >
Vier domeinen van zelfonderzoek
Persoonlijk Leiderschap heeft vanuit integraal oogpunt zelfonderzoek en oefening in vier domeinen nodig. Ten eerste: het domein van ‘Ontwaken’; het doorzien wie je voorbij je denken en conditionering ‘in essentie bent’. Ten tweede: het domein van ‘Groeien’; jezelf ontwikkelen op verschillende ontwikkelingslijnen. Ten derde: het domein van ‘Schaduwwerk en Heling’. Ten vierde: het domein van ‘Geven en bijdragen’. Wat houdt elk domein in?
Domein 1: Ontwaken
Mensen kunnen zeggen wanneer ze zichzelf krijt zijn. Ze kunnen ook vertellen wanneer ze weer terug zijn bij zichzelf. Bij ‘ontwaken’ gaat het er om dat je je identificaties gaat doorzien, die je weghouden van jezelf. Dan zie je dat je noch je gedachtes, je emoties, je lichaam, de rollen die je speelt, je geschiedenis of datgene wat je weet of bezit bent. Je bent iets anders wat aan al die identificaties vooraf gaat. Dit kun je echter alleen ontdekken door je van al die identificaties bewust te worden en eraan voorbij te gaan. Ontwaken gaat over zelfonderzoek waarbij je dit steeds dieper gaat beseffen. Op het moment dat je tot dit besef komt, val je samen met wie je bent. Meditatie en contemplatie zijn hier de belangrijkste vormen van zelfonderzoek. Wie je bent is dus niet een volgend idee, maar een directe bewuste ervaring. Thuis komen bij jezelf hoef je vanuit dit perspectief niet aan het toeval over te laten. Het wordt ook niet veroorzaakt door omstandigheden, maar door zelfrealisatie.
Domein 2: Groeien
Groeien vindt altijd plaats op ontwikkelingslijnen. Daarvoor is het ondersteunend om vast te stellen waar je op een bepaalde ontwikkelingslijn aangekomen bent en waar je naartoe wilt groeien. Er zijn wel honderd ontwikkelingslijnen die door culturele inspanning ontwikkeld zijn, zoals ‘autorijden’, ‘voetballen’ en elk vak of vakgebied dat we in het leven geroepen hebben. Ongeacht welke van deze lijnen je beloopt, je hebt er een aantal basale ontwikkelingslijnen voor nodig, die met je mens-zijn te maken hebben. Welke zijn dat?
Groeien op ontwikkelingslijnen
Bij ‘groeien’ op ontwikkelingslijnen die met jouzelf en je mens-zijn te maken hebben gaat het hoofdzakelijk om:
- Je fysieke ontwikkeling betreft zaken als je motoriek, je conditie, je vitaliteit die ondersteund kan worden door bewegen, dagritme, eetgewoontes etc.
- Je emotionele ontwikkeling betreft het toelaten en leren verstaan en benutten van emoties.
- Je relationele ontwikkeling, waarbij je kwaliteit brengt en leert houden in je relateren.
- Je mentale ontwikkeling: Het doorzien van geconditioneerde gedachtes en overtuigingen waar je in vast zit, om vervolgens bewust perspectief te kunnen nemen.
- Je ‘zelf-identiteit’ ontwikkelt zich ook potentieel naar steeds hogere niveaus. (Zie verder hier onder).
- Je ethische ontwikkeling. Weten hoe je wilt handelen in je leven.
- Morele ontwikkeling. Het innerlijk kompas over juist en onjuist ter beschikking hebben.
- Transmentale (geestelijke) ontwikkeling. Weten wat wezenlijk en belangrijk voor je is en wat betekenis en waarde voor je heeft.
Domein 3: Schaduwwerk en Heelwording
Soms wordt onze ontwikkeling geblokkeerd doordat in ons systeem dingen vast zitten die we niet kunnen zien of ervaren, of waar we moeilijk echt contact mee kunnen maken, maar die wel ons leven beïnvloeden. Dat is ‘je schaduw’. Daarbij zijn er twee vormen van schaduw te onderscheiden.
- Schaduw ten gevolge van frustrerende omstandigheden. Iedereen heeft schaduwen die het gevolg zijn van opvoeding, waarbij we het contact met onszelf verloren zijn. Zowel in wie we zijn als waarvoor we er zijn. We zijn bijvoorbeeld gefrustreerd, ontmoedigd, pijnlijk getroffen, teleurgesteld en bang. We zijn de gevoelens gaan afweren en hebben daartoe een ‘lichaamspantser’ ontwikkeld. Dit ‘lichaamspantser’ willen we meestal stevig houden met behulp van overtuigingen en door controlerende spanningspatronen in te zetten. En zo houden we de voor dat pantser bedreigende gevoelens onder de duim. Daardoor zitten we vast en kunnen we niet naar die gevoelens leren luisteren.
- Trauma’s. Dat zijn ladingen en mechanismen die zich alsmaar aandienen omdat je iets hebt meegemaakt dat veel te groot voor je was. Het zijn fysieke imprints die ook in je hersenen hun sporen achter kunnen laten. Denk daarbij aan grensoverschrijding, plotseling verlies van een ander, van een veilige omgeving of van bepaalde vermogens. Ook in de vroege jeugd maakt iedereen wel momenten mee, die traumatisch van aard zijn.
Domein 4: Geven en bijdragen
Als je thuis bent bij jezelf, zijn er kwaliteiten van liefde actief, zoals vertrouwen en verbondenheid, eerlijkheid, betrokkenheid. En die kwaliteiten willen niet opgesloten blijven in het lichaam. Liefde straalt uit naar de wereld. Daarom is vervulling erbij gebaat aandacht en liefde te geven aan ‘jezelf’, maar ook aan datgene waarop je betrokken bent: mensen die je dierbaar zijn en de dingen van de wereld die je hart raken. Integraal Leiderschap is pas integraal als het bewust is van waar het aan wil bijdragen en geven. Dat betekent ook dat het niet altijd waar is dat het beter met jou gaat als je vooral met jezelf bezig bent. In je geest, en dus in jou ben je verbonden met de weidere wereld. Hoe je jezelf daarin plaatst bepaalt mede je kwaliteit van leven, ongeacht of dingen wel of niet ‘lukken’.
De ontwikkelingslijn van de ‘zelf-identiteit’.
Je ‘zelf-identiteit’ is een meer neutrale term voor de mentale en fysieke bedrading van je ‘ego-structuur’. Tegen de tijd dat je 7 jaar oud bent, heeft het ‘zelf’ zich zodanig gevormd dat de rest van de ontwikkeling van het zelf daarop voortbouwt. Op een gegeven moment kan dat een bepaalde vorm hebben aangenomen wat je in vastzit terwijl je leven erom vraagt dat je in alle opzichten soepel kunt bewegen. Bewuste ontwikkeling, welke ondersteund wordt door een geïntegreerde benadering van lichaamsgerichte technieken, brengt beweging in de vaste structuur. Dat geeft tijdelijk wat meer frusutatie en onzekerheid in jezelf, maar vervolgens geeft het je vrijheid en bewegingsruimte. Je kunt daardoor ook weer doorgroeien, waarbij elk volgens niveau je weer meer ruimte en vrijheid geeft. Op de hogere niveaus gaat de geestelijke of spirituele dimensie van ons wezen meedoen. (Zie hiervoor ook ‘Update Leiderschapsideaal: de Centaur’.)
De spirituele ontwikkelingslijn
Je kunt doorgroeien naar een niveau waarop ‘ontwaken in wie je bent’ en ‘groeien’ elkaar positief beïnvloeden. Als we door middel van meditatie en contemplatie beginnen te ontwaken, worden we in ons hart en onze ziel aangeraakt. We zijn een geraakt mens geworden en zijn direct verbonden met de zaken die onze betrokkenheid wakker maken. We kunnen dat wat ons raakt niet meer alleen maar buiten ons plaatsen. We ‘zijn’ onze betrokkenheid op dingen die ons aan het hart gaan geworden. We weten in ons hart en onze ziel wat wezenlijk en belangrijk voor ons is ÉN we zoeken in ons, doen en laten, in onze kijk op de werkelijkheid naar wegen om ons betrokkenheid te leven. Dat geeft een vreugde die bestaat voorbij dat wat pijn doet om hoe het gaat, of blij maakt om hoe het gaat.
De ethiek van je hart
Dan komt je ethiek en moraal vanuit je hart en ziel als vanzelf omhoog. Verantwoordelijkheid nemen wordt een spontane vreugde in plaats van een zware last. Leiding over je Leven nemen op basis van Integraal Zelfonderzoek en Oefening doet aanspraak op het verwerven van dit niveau van spirituele ontwikkeling. Op dat niveau gaat je ‘weten’, zich als ‘wijsheid’ uitdrukken in wie je bent op alle vlakken van je leven. Een Persoonlijk Leiderschap dat gebaseerd is op dit integrale mensbeeld is spontaan dienend op basis van het ontwikkelingsniveau waarop het is aangekomen. Het is geen nieuwe moraal of ethiek waarbij het om een bepaald gedrag gaat.
1.) Management en leiderschap kan geheel vanuit integraal perspectief benaderd worden. Zie >
2.) De evolutie van mens-zijn heeft verschillende mensbeelden voortgebracht. Dat heeft invloed op het werken met mensen. (Zie ook de post over ‘Coaching’.)